काठमाडौं । दुई वर्षअघि सुरु भएको इजरायल–हमास युद्धपछि पहिलोपटक गाजामा युद्धविराम लागू भएको छ। शुक्रबारदेखि लागू भएको युद्धविरामपछि हजारौं प्यालेस्टिनीहरू भग्नावशेष बनेको आफ्ना घरतर्फ फर्किन थालेका छन्।
७ अक्टोबर २०२३ मा हमासको आक्रमणपछि सुरु भएको युद्धका कारण उत्तर गाजाका बासिन्दाले क्षेत्र खाली गरेका थिए। अहिले गाजाको सबैभन्दा ठूलो शहर, गाजा सिटी, पूर्ण रूपमा ध्वस्त छ — न बिजुली, न पानी, न विद्यालय, न अस्पताल। तर पनि नागरिकहरू आफ्नो बाँकी अस्तित्व खोज्दै भग्नावशेषबीच फर्किरहेका छन्।
एक स्थानीयले भने, “म मेरो घरको केवल निशान भेटें, सबै भवन माटोमा मिलेको छ।”
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको मध्यस्थतामा भएको यो युद्धविरामअन्तर्गत हमासले ७२ घण्टाभित्र जीवित इजरायली बन्दीहरूलाई रिहा गर्नेछ भने इजरायलले २५० प्यालेस्टिनी कैदी र १,७०० हिरासतमा रहेका व्यक्तिहरूलाई मुक्त गर्नेछ। इजरायलले आफ्नो ५३ प्रतिशत क्षेत्रमा रहेका सेना फिर्ता गर्ने घोषणा गरेको छ। साथै दैनिक ६०० राहत ट्रक गाजामा प्रवेश गर्नेछन्।
अमेरिकी सैनिक पुनः विदेशी भूमिमा
१२ वर्षपछि अमेरिकाले पहिलोपटक कुनै विदेशी द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा सैनिक पठाउने घोषणा गरेको छ। सीमित सङ्ख्याका अमेरिकी सैनिकहरू संयुक्त राष्ट्रसंघ र इजिप्टका टोलीसँग मिलेर युद्धविरामको निगरानी, राहत वितरण, र सुरक्षाको जिम्मेवारी लिनेछन्।
यसअघि सन् २०१३ मा तत्कालीन राष्ट्रपति बराक ओबामाले सिरियामा आईएसआईएसविरुद्ध सीमित रूपमा सैनिक पठाएका थिए।
गाजाको मानवीय अवस्था भयावह
इजरायली आक्रमणपछि ६.४ लाखभन्दा बढी मानिसले गाजा सिटी छोडेका थिए। अहिले अस्पतालहरू ध्वस्त छन्, औषधि सकिएको छ र जनतासँग बास छैन।
गाजाका स्वास्थ्य अधिकारीका अनुसार, अधिकांश अस्पतालका उपकरणहरू जलाइएका छन्। अल-शिफा अस्पताल वरिपरि मात्रै शुक्रबार ३३ शव फेला परेका छन्।
७० वर्षीय मज्दी फुआद मोहम्मद अल-खौरले भने, “मैले ४० वर्षमा बनाएको घर नष्ट भयो, मेरा दुई सन्तान मरे। अहिले म र मेरी श्रीमती बिरामी छौं, हाम्रो जीवन सकियो।”
आर्थिक र पर्यावरणीय विनाश
गाजाको ९८ प्रतिशत खेतीयोग्य भूमि मरुभूमिमा बदलिएको छ, जसलाई पुनः उत्पादनयोग्य बनाउन कम्तीमा २५ वर्ष लाग्ने अनुमान छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार, गाजाको ८० प्रतिशत भवन ध्वस्त भएका छन्, ९० प्रतिशत नागरिक बेघरबार छन्, र ४.५ ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढीको क्षति भएको छ।
५१ लाख टन मलबा हटाउन मात्र १० वर्ष लाग्नेछ र यसका लागि १.२ ट्रिलियन डलर आवश्यक पर्नेछ।
नयाँ राजनीतिक अध्यायको सुरुवात?
अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको ‘गाजा शान्ति सम्झौता’को पहिलो चरण लागू भइसकेको छ। यसअनुसार, गाजाबाट इजरायली सेनाको फिर्ती र कैदीहरूको साटफेर हुनेछ।
कतार, इजिप्ट र टर्कीले यस सम्झौतामा मध्यस्थता गरेका छन्। ट्रम्पले भनेका छन्, “यो अरब, इजरायल र सम्पूर्ण विश्वका लागि ऐतिहासिक क्षण हो।”
तर, हमासले अझै हतियार त्याग्ने र शासन छोड्ने सर्त स्वीकार गरेको छैन। इजिप्टमा यस विषयमा थप वार्ता भइरहेको छ। ट्रम्पले पनि निकट भविष्यमा इजिप्ट भ्रमण गरी वार्तालाई “अन्तिम रूप दिन” सक्ने बताएका छन्।
एजेन्सीहरूको सहयोगमा।
प्रकाशित मिति: २०८२ आश्विन २५ गते
