काठमाडौं – बडा दसैँ तथा नवरात्रको तेस्रो दिन आज देशभर नवदुर्गामध्येकी तेस्रो देवी चन्द्रघण्टाको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदैछ। देवी चन्द्रघण्टाको पूजा आराधना शक्ति, शान्ति र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ।
पुराण तथा धर्मशास्त्रअनुसार, देवी चन्द्रघण्टाले आफ्नो हातमा अर्धचन्द्रयुक्त घण्टा धारण गर्ने भएकाले यिनको नाम ‘चन्द्रघण्टा’ रहन गएको हो। मार्कण्डेय पुराणमा उल्लेख भएअनुसार, “चन्द्रः घण्टायां यस्याः सा” अर्थात् जसको घण्टामा चन्द्रमा विराजमान छन्, उनी नै चन्द्रघण्टा देवी हुन्।
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका धर्मशास्त्रका पूर्वप्राध्यापक तोयराज नेपालका अनुसार, चन्द्रघण्टा देवीको आराधनाबाट भक्तजनमा आत्मबल, साहस र सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुन्छ। यिनको स्वरूप पहेँलो वर्णको, शान्त र करुणामयी छ। देवीले दुष्ट शक्तिको विनाश गरी धर्म र न्यायको स्थापना गर्ने विश्वास गरिन्छ।
वाल्मीकि विद्यापीठका उपप्राध्यापक चिन्तामणि भट्टराईले बताएअनुसार, चन्द्रघण्टा देवीको कृपाले सम्पूर्ण पाप नाश हुने र साधकमा दिव्य तेज प्राप्त हुने मान्यता छ। विशेषतः गीत-संगीत र कलाक्षेत्रमा लागेकाहरू देवी चन्द्रघण्टाको आराधना गर्दछन्, जसले सृजनात्मक उर्जा प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ।
नवरात्रको पहिलो दिन घटस्थापनासँगै शैलपुत्री देवीको पूजा गरिएको थियो भने दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी देवीको आराधना गरिएको थियो। आज तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा देवीलाई समर्पित छ। प्रत्येक दिन नवदुर्गाको विशेष पूजासहित दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवत, र अन्य देवी स्तोत्रहरूको पाठ गरिन्छ।
नवरात्रभर शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ। यस अवसरमा भक्तजनले व्रत बस्ने, जप-ध्यान गर्ने र देवी आराधनामा लीन हुने परम्परा छ। यसरी नवदुर्गाको नवदिवसीय पूजा आराधना आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म गरिन्छ भने त्यसपछि विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म प्रसाद ग्रहण गरी बडा दसैँ मनाइन्छ।
नवदुर्गाका अन्य रुपहरूमा चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्री, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्री देवीको पूजा आराधना गरिन्छ।
नवरात्र तथा दसैँ पर्व हिन्दू धर्मावलम्बीको लागि शक्ति, भक्ति र आध्यात्मिक चेतनाको प्रतीक हो, जसले सामाजिक, सांस्कृतिक र धार्मिक एकताको सन्देश फैलाउँछ।
प्रकाशित मिति: २०८२ आश्विन ८ गते
